امروز كه وارث مهاجران اولين هستند چه پاسخى در برابر خدا براى اين وضع فراهم ساخته‌اند ؟ ! گرچه اخيرا حركتى در اين زمينه ديده مىشود . ولى هرگز كافى نيست . بهر حال موضوع هجرت و نقش آن در تاريخ و سرنوشت مسلمانان مهمتر از آن است كه با اين مختصر بتوان تمام جوانب آن را بررسى كرد . ( در جلد چهارم تفسير نمونه صفحه 89 به بعد نيز در اين باره سخنانى داشتيم ، در آينده نيز ذيل آيات مناسب بخواست خدا باز سخن خواهيم گفت ) . 2 - مبالغه و اغراق در تنزيه صحابه جمعى از برادران اهل سنت از احترام و اهميتى كه قرآن براى « مهاجران اولين » قائل شده خواسته‌اند چنين استفاده كنند كه آنها تا پايان عمر مرتكب هيچگونه خلافى نشدند ، و بايد بدون چون و چرا ، همه را بدون استثنا محترم بشماريم سپس اين موضوع را به همه « صحابه » به خاطر تمجيدى كه قرآن از آنها در جريان بيعت رضوان و غير آن كرده ، تعميم داده‌اند ، و عملا صحابه را بدون در نظر گرفتن اعمالشان ، انسانهاى استثنايى شمرده و اجازه هر گونه نقد و و بررسى در كارهايشان را از خود سلب كرده‌اند . از جمله مفسر معروف نويسنده المنار ذيل آيات مورد بحث حمله شديدى به شيعه كرده كه چرا آنها روى بعضى از مهاجران اولين انگشت مىگذارند و انتقاد مىكنند ؟ ! ! . در حالى كه توجه ندارند اين گونه اعتقاد در باره صحابه چه تضادى با روح اسلام و تاريخ آن دارد ؟ ! . شك نيست كه « صحابه » مخصوصا مهاجران نخستين احترام خاصى دارند ، ولى اين احترام تا آن زمانى بوده است كه در مسير صحيح گام بر مىداشتند و فداكارى به خرج مىدادند اما از آن روز كه گروهى از صحابه از مسير واقعى